Duurzaamheid

Maatschappelijk effect

Wij willen dat Nijmegen in 2045 energieneutraal is: Nijmegen gaat zelf in zijn energiebehoefte voorzien door energie te besparen en door duurzame energie op te wekken. Zo kan Nijmegen bijdragen aan het beperken van de mondiale klimaatverandering en het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Daarmee beperken wij de energielasten voor de bewoners en bedrijven en investeren wij in een lokale duurzame economie en in werkgelegenheid.

Wij blijven vanuit de bestaande wet- en regelgeving de gewenste basis milieukwaliteit waarborgen, zodat de inwoners van Nijmegen nu en in de toekomst in een gezonde en veilige leefomgeving kunnen leven. Inbreuken hierop voorkomen we zoveel mogelijk. Concreet betekent dit dat we met het wettelijke instrumentarium de overlast en hinder beperken, de veiligheid verhogen en een verantwoorde bodemkwaliteit en goed gebruik van de ondergrond realiseren. We willen een stad met een gezonde luchtkwaliteit en een gezond geluidsniveau.

Wij versterken de groene structuren in onze stad, investeren in verbetering van de woonomgeving en dragen met ons beleid voor groen en (afval-)water bij aan de duurzame ontwikkeling van de stad.

Wat doen we

Het programma Duurzaamheid omvat de producten "Klimaat & Energie", "Geluid, Lucht & Bodem", "Groen, Natuur & Woonomgeving" en"Milieubeheer Bedrijven".

Klimaat & Energie

In 2045 zijn we een energieneutrale stad. De eigen organisatie is nu vrijwel klimaatneutraal en energieneutraal in 2030. In deze coalitieperiode (2014-2018) gaan we onverminderd door deze doelstellingen te bereiken. We zetten conform de Duurzaamheidsagenda in op 5 sporen:

  • Energieneutrale stad: forse energiebesparing van de gebouwde omgeving (2,5% per jaar inclusief onze ambitie om 10% extra energie te besparen in deze coalitieperiode (zie thema duurzame stad). In 2016 zal de burgerwindcoöperatie  de eerste vier grote windturbines langs de A15 oprichten, goed voor de stroombehoefte van zo'n 6500 huishoudens.
  • Duurzame stedelijke ontwikkeling: klimaatbestendige stad, nieuwbouwplannen.
  • Duurzame economie: bedrijventerreinen, groene economie, werkgelegenheid.
  • Duurzame mobiliteit: logistiek, energietransitie in mobiliteit, meer en beter openbaar vervoer en fietsvoorzieningen.
  • Klimaatneutrale organisatie: bereikt in 2015, met name via ons gemeentelijk vastgoed, openbare verlichting en ons inkoopbeleid.

We hebben onderzocht  of we een betere constructie kunnen hanteren om burgers, bedrijven, verenigingen en instellingen te ontzorgen. Wij gaan een nieuw pakket aan financiële instrumenten inzetten. We breiden de Duurzaamheidslening voor particulieren uit en zetten een stimuleringslening voor non-profitinstellingen op. Verder voeren we een maatwerkregeling in, gekoppeld aan Power2Nijmegen, waarbij instellingen en bedrijven op individuele basis ondersteuning kunnen aanvragen of financiering voor zover ze niet binnen bestaande regelingen vallen.  Ook gaan we een pilot starten met een aangepaste financieringsconstructie gericht op huiseigenaren met een laag inkomen en zorgen we ervoor dat partijen goede informatie en advies krijgen.  Met de invoering van deze nieuwe instrumenten vervalt de huidige Premieregeling Energiebesparende Maatregelen particulieren (PEM) per 1 januari 2016.

Geluid, Lucht & Bodem

We bevorderen de kwaliteit van de leefomgeving door huidige knelpunten met betrekking tot geluid, lucht en bodem aan te pakken en knelpunten in de toekomstige situatie te voorkomen. Ook streven we naar een gezond geluidsniveau en een gezonde lucht- en bodemkwaliteit, waarbij we niet alleen de wettelijke normen hanteren, maar ook de gezondheid van Nijmeegse inwoners voorop stellen.

Geluid:
Ondanks autonome ontwikkelingen willen we de geluidoverlast in de buurt door wegverkeer niet laten toenemen. Zo kunnen we ruimtelijke ontwikkelingen en mobiliteit in Nijmegen op een verantwoorde manier mogelijk maken. We blijven gevelisolatieprojecten uitvoeren, we voeren het zonebeheer uit bij industrieterreinen, we voeren het actieplan geluid uit (omgevingslawaai) en we stimuleren elektrisch vervoer om geluidsoverlast te verminderen en de luchtkwaliteit te verbeteren.

Lucht:
Voor een gezonde luchtkwaliteit introduceren we, waar mogelijk, een Nijmeegse roetnorm aansluitend op het advies van de World Health Organisation. We verbinden een gezonde luchtkwaliteit met gelieerde beleidsonderwerpen als gezondheid, mobiliteit, sport en bewegen. Daartoe hebben we in 2015 een projectplan Gezondheid en Luchtkwaliteit opgesteld. Ook adviseren we in het kader van het rijksprogramma “Slimme en Gezonde Stad” het Ministerie van I&M over toekomstige maatregelen en beleid voor luchtkwaliteit. In 2016 gaan we verder met  het project ‘schoner varen’ om schonere en efficiëntere scheepvaart te bevorderen. We nemen onder voorbehoud van Europese subsidie deel aan het Europese project CLINSH (CLean INland SHipping) waarin vergroening van diverse scheepstransport onderzocht wordt. Daarnaast stimuleren we het varen op LNG, onder andere door te bevorderen dat in (regio) Nijmegen een LNG-tankfaciliteit gevestigd wordt voor scheepvaart. We bevorderen duurzame en schone stadsdistributie. In lijn daarmee geven we uitvoering aan  de landelijke Green Deal Zero-emissie stadslogistiek.

Bodem:
We zorgen ervoor dat we eind 2016, conform het landelijk Convenant "bodem en ondergrond 2016-2020", voor alle locaties waar de bodemverontreiniging een risico oplevert voor mens en/of milieu, dit formeel hebben vastgelegd. Wij zorgen ervoor dat als er nu nog bodemverontreiniging ontstaat, deze zoveel mogelijk wordt opgeruimd. Alle bestaande bodemverontreinigingen waarvoor we als gemeente verantwoordelijk zijn voor de aanpak, saneren we of we beheersen de gevolgen ervan. We geven invulling aan duurzaam en efficiënt beheer en gebruik van de bodem en ondergrond.

Groen, Natuur & Woonomgeving

We werken aan de duurzame kwaliteit, de spreiding van groen over de stad en de toegankelijkheid van het groen en waterpartijen. Ook in 2016 staat onze aanpak "Groen Verbindt" hierbij centraal, waarbij we bewoners uitdagen en faciliteren om bij te dragen aan het groen in de wijken.
Groen en water hebben grote betekenis voor de leefkwaliteit en gezondheid en zijn van groot belang voor de aantrekkelijkheid van Nijmegen; voor bewoners, maar ook voor kennisbedrijven en -werkers en voor bezoekers van onze stad. Duurzame stedelijke ontwikkeling, de zorg voor de gevolgen van klimaatverandering en het beheer van de ondergrond zijn hierbij essentieel. Met name de tevredenheid met het groen in Nijmegen Oud-West vereist extra inspanningen. Met onze 300 meter norm willen wij de komende jaren de laatste ‘rode vlekken’ op de kaart wegwerken door de aanleg van wijkparkjes.
In 2016 verkennen wij of er een goede begrotingsindicator is voor de ecologische kwaliteit van groen- en waterstructuren in onze stad, mede in het licht van onze ambitie voor "Groen Verbindt".
Wij werken verder aan ons beleid ten aanzien van het integraal (afval)waterbeheer. In 2016 leggen wij de raad een nieuw Gemeentelijk Rioleringsplan (2017-2023) voor. Wij kijken of er een indicator voor de mate van duurzaamheid van ons (afval)watersysteem mogelijk is. Overigens blijven wij werken vanuit onze doelstelling ‘minimaal gelijkblijvende restlevensduur’ die wij sinds 2011 hanteren voor de technische kwaliteit van ons rioolstelsel.

Milieubeheer Bedrijven

We beperken de risico’s en hinder van bedrijfsmatige activiteiten op de leefomgeving. We houden hierbij rekening met belangen van bedrijven die gebaat zijn met een goede dienstverlening en geen last willen hebben van onnodige regeldruk. We stimuleren dat bedrijven adequaat met burgers en bewonersgroepen communiceren over de milieugevolgen van hun bedrijfsvoering.

De hoofdtaken hiervoor bestaan uit het verlenen van omgevingsvergunningen voor milieu en het uitvoeren van milieubedrijfscontroles. Deze taken worden uitgevoerd door de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN).

In 2016  spelen onderstaande ontwikkelingen een rol:

  • Vanaf 2016 zullen we de ODRN financieren op basis van output. Producten en diensten zijn voorzien van kengetallen en een prijs. De opdracht mag in omvang maximaal 2% afwijken van het voorgaande jaar.
  • In 2016 gaat met de wijziging van de wet VTH het bevoegd gezag van de huidige 2 BRZO-bedrijven in Nijmegen over van de gemeente naar de provincie.

Samen met de ODRN werken we aan een efficiënter werkproces. Daarnaast maken we duidelijke keuzes wat we binnen de vergunningverlening en handhaving belangrijk vinden om te regelen. Dit doen we risico-gestuurd. We  passen daarop ons beleid en werkwijze aan.

Indicatoren

Indicatoren Realisatie 2014 Doel 2015 2016 2017 2018 2019
Algemeen
- Energiebesparing stad t.o.v. 2008 (gebouwde omgeving) 15% 12% 14,5% 17% 18,5% 20%
- Megawatt/h duurzame energieopwekking 136111 173000 204000 233000 262000 312000
- Energiebesparing eigen organisatie t.o.v. 2008 4,7% 11% 13,5% 16% 18,5% 21%
- Percentage corporatiewoningen met een energielabel B of beter 31% 55% 70% 85% 100%
- Aantal particuliere woningen energiezuiniger door Energieaanpak 1642 1950 vervalt vervalt vervalt vervalt
- Geluidoverlast in buurt door wegverkeer 15% 21% 21% 21% 21% 21%
- %. waar men stank/vieze lucht ervaart in de buurt in 2013 4% 20% 20% 20% 20% 20%
- Aantal km wegvak met overschrijding grenswaarde stikstofoxide (NO2) 0,7*km 0km 0km 0km 0km 0km
- Tevredenheid over groen en water in % 67% 72% 72% 72% 72%
- Afname woonareaal zonder 0,5 hectare aaneengesloten groen en water binnen 300 meter 33% 66% 100%
- Stabiele restlevensduur rioolstelsel +0,8% 0% 0% 0% 0%

-  Indicator 3 (eigen organisatie): Het jaar hiervoor (2013) hadden we 6% t.o.v. 2008 en daarmee lijken we het nu minder goed gedaan te hebben. Nuancering hierbij: In 2013 zijn de energiemeters vervangen voor “slimme” meters door Liander. Dat betekent niet meer handmatig bijhouden van meterstanden, maar digitaal en op afstand uitleesbaar. Door die vervanging en het niet volledig opschrijven van de meterstanden voor vervanging hebben we over 2013 geen betrouwbare gegevens gekregen. Door de wisseling zijn er “gaten” in het bestand gekomen, die achteraf gerepareerd moeten worden met schattingen. We verwachten dat de cijfers over 2014 een betrouwbaarder beeld geven.
- Indicator 5: vervalt. De PEM regeling schaffen we per 1 januari 2016 af.
- Indicator 7 (stank en vieze lucht): Er zijn de afgelopen decennia meerdere wisselingen in meetmethode, vraagstelling en antwoordcategorieën geweest, waardoor er geen bruikbare en betrouwbare ontwikkeling kan worden gegeven. Positief is dat we dit jaar in de burgerpeiling de meting van 2013/2014 gaan herhalen, en dus eind 2015/begin 2016 wel een eerste ontwikkeling kunnen schetsen.

- indicator 8: betreft realisatie in 2013. Realisatie voor 2014 volgt pas in okt. 2015

Wat gaan we anders doen

bedragen * € 1.000,-

 2016

 2017

 2018

 2019

B44. Uitvoering van de VTH taken door ORN

-358

-358

-411

-411

B41. Overheveling reservering VTH programma B&M

358

358

411

411

Hiermee wordt uitwerking gegeven aan de beleidsvoornemens die voortkomen uit de Zomernota 2015.

De overdracht van taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en
handhaving (VTH) van provinciale inrichtingen zijn vanaf 2014 aan het gemeentefonds toegevoegd
(decembercirculaire 2013). Wij hebben  deze taken ondergebracht bij de ODRN.

Wat kost het

Duurzaamheid Rekening Begroot
Bedragen * 1.000.000 2014 2015 2016 2017 2018 2019

Financiële lasten per product

Geluid, lucht en Bodem 2,9 3,3 2,3 1,6 1,7 1,5
Groen, natuur en woonomgeving 4,5 3,9 2,9 3,0 3,0 3,0
Klimaat & Energie 2,4 2,6 2,1 2,1 2,1 2,1
Milieubeheer bedrijven 1,8 1,7 1,7 1,6 1,6 1,6
Totaal lasten programma 11,6 11,6 9,0 8,2 8,3 8,2

Financiële baten per product

Geluid, lucht en Bodem 0,8 1,4 1,1 0,6 0,7 0,5
Groen, natuur en woonomgeving 1,2 1,2 0,1 0,1 0,1 0,1
Klimaat & Energie 0,8 0,4 0,3 0,1 0,1 0,1
Milieubeheer bedrijven 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
Totaal baten programma 2,7 2,9 1,4 0,7 0,8 0,6
Totaal programma -8,9 -8,7 -7,6 -7,5 -7,5 -7,6

Financiële toelichting

Wij werken in Nijmegen aan een duurzame toekomst en een veilige en gezonde leefomgeving voor de bewoners. In 2016 geven we hiervoor € 9,0 miljoen uit.

Door het wegvallen van externe subsidiemiddelen hebben we in 2016 minder budget. De lasten zijn hiermee in 2016 € 2,6 miljoen lager dan in 2015. Samenvattend de belangrijkste oorzaken:

  • Het wegvallen van de rijksmiddelen voor Stedelijke Vernieuwing en Decentralisatie uitkering Bodem en lagere subsidies: totaal € 1,5 miljoen.
  • Afloop van het a-structureel budget voor de ruimtelijke kwaliteit van Groen, natuur en woonomgeving ad € 1,1 miljoen.

De baten zijn in 2016 € 1,5 miljoen lager door:

  • Vervallen van de reserve "Groen in de stenige wijken" van € 1,1 miljoen (zie lasten)
  • Lagere subsidie inkomsten ad € 0,4 miljoen.

De verschillen vanaf 2017 in de lasten en baten zijn hoofdzakelijk het gevolg van variaties in en afloop van externe subsidiemiddelen.