Openbare ruimte

Maatschappelijk effect

Wij beogen een aantrekkelijke leefomgeving voor en door bewoners en bedrijven. Een aantrekkelijke leefomgeving waar mensen elkaar ontmoeten, zich thuis voelen en met plezier gebruik maken van de openbare ruimte en deze samen met anderen onderhouden en zich verantwoordelijk voor voelen. Een openbare ruimte die voor ieder toegankelijk is en waar ruimte is voor initiatieven die worden gefaciliteerd door de gemeente.

Wij dragen zorg voor het gebruik, beheer en onderhoud van de stad van vandaag en morgen.

Wat doen we

Een toegankelijke openbare ruimte

Een toegankelijke openbare ruimte is een openbare ruimte die voor iedereen goed bereikbaar en bruikbaar is, ongeacht eventuele beperkingen. We krijgen in de toekomst steeds meer te maken met burgers met beperkingen. De vergrijzing neemt toe en door betere gezondheidszorg leven mensen met een chronische ziekte of een beperking langer. Daarnaast blijven mensen langer thuis wonen door de scheiding tussen wonen en zorg. Zonder grote hindernissen lopen naar voorzieningen in de buurt bevordert de gezondheid en zelfredzaamheid van deze mensen. Krachtens de Wmo zijn we als gemeente ook verantwoordelijk voor het bevorderen van participatie in de samenleving en de zelfredzaamheid van de burgers. De noodzaak voor een toegankelijkere stad wordt dus steeds groter.
In 2016 gaan we het Plan ‘een toegankelijker Nijmegen’ uitvoeren (motie "investeer in een toegankelijker Nijmegen"). Hiervoor hebben we drie jaar lang € 100.000 vrijgemaakt als extra impuls. Accenten zullen liggen op de verbetering van de toegankelijkheid van de bestaande stad en ook nieuwe (her)ingerichte openbare ruimte hindernisvrij maken. Dit vergt naast maatregelen zoals een geactualiseerde checklist ook het in gang zetten van bewustwording bij iedereen die niet te maken heeft met beperkingen. Ook hier zullen we volop aandacht aan besteden.

Een aantrekkelijke leefomgeving voor en door bewoners en bedrijven

We streven naar een waardering van de openbare ruimte door onze bewoners met minimaal een score van 7 in 2017. Dit doen we door bewoners en bedrijven te betrekken bij het vormgeven en onderhouden van hun eigen omgeving.

We geven verdere invulling aan de beleidsnota "Geef ze de (openbare) ruimte". Deze invulling is een groeiproces, een zoektocht naar een andere manier van werken en een nieuwe rolverdeling tussen bewoners, ondernemers, uitvoerende partijen en de gemeente. Centraal in het nieuwe Nijmeegse beleid Openbare Ruimte staat de overtuiging om 'ruimte te geven'. Ruimte aan bewoners en bedrijven om de eigen verantwoordelijkheid te nemen bij het beheer van de openbare ruimte. (participatie) Ruimte voor aannemers om gemeentelijke taken deels over te nemen. Concreet denken we aan meer werken op regie voor de gemeente en meer aandacht voor het verrichten van werkzaamheden op wijkniveau (integraal werken). Ruimte voor accenten in het onderhoud bovenop het Marikenniveau (gedifferentieerd beheer). En tot slot ruimte voor een duurzame openbare ruimte (duurzaam beheer).

We willen de kwaliteit van het beheer van de openbare ruimte behouden. We zorgen voor één basisniveau van onderhoud, het Marikenniveau. Dit is een veilige, toegankelijke openbare ruimte waar mensen zich prettig voelen. Participatie van bewoners en bedrijven in met name het groenbeheer zorgen voor de accenten bovenop het Marikenniveau en maken onze stad mooier en leefbaarder. We zetten fors in om deze participatieprojecten de komende jaren te vermeerderen. Onze strategie hierbij is dat via ontmoeten in de openbare ruimte, betrokkenheid in de buurt wordt gecreëerd en uiteindelijk bewoners, bedrijven en bezoekers zich verantwoordelijk voelen voor de openbare ruimte met als resultaat een bijdrage aan een leefbare stad. Dit doen we door onder andere de wijkbeheerplannen interactiever op te stellen met de bewoners, het faciliteren van initiatieven van bewoners en de participatiekaart actiever te promoten en te actualiseren.

In 2015 zijn we gestart met een aantal pilots om de wensen en ideeën van meer en ook andere groepen burgers op te halen bij de oplading van de wijkbeheerplannen. Een pilot is bijvoorbeeld een aparte wijkapp die digitaal bewoners in de wijk met elkaar verbindt en waar ze op elkaars ideeën kunnen reageren. In 2016 borduren we voort op de meest succesvolle methodes voor de actualisatie van de wijkbeheerplannen.
Wij bieden een goede service aan onze burgers door meldingen over de openbare ruimte via de Bel- & Herstellijn zo snel mogelijk af te handelen. We gaan door met de bel&herstelapp en voegen daar een aparte categorie aan toe voor het melden van hindernissen in de openbare ruimte om de toegankelijkheid te verbeteren.
In samenwerking met het programma Duurzaamheid werken we aan de uitvoering van het project ‘Groen verbindt’. We stimuleren groene participatieprojecten en leggen verbinding met groene participatieprojecten die de wijkbeheerders in de wijken ophalen. Maar participatie is meer dan groenbeheer en moestuinen. Ook ludieke bewonersinitiatieven zoals het kleuren van de Veerpoorttrappen door bewoners is een leuk voorbeeld van participatie dat wij van harte ondersteunen. Een ander voorbeeld is de rioolvervanging in de Rembrandtstraat waar aanwonende actief meedenken met de inrichting. Met deze acties en projecten vergroten we de betrokkenheid van de bewoners en bedrijven met hun openbare ruimte.

Een schone openbare ruimte: Inzameling huishoudelijk afval en reiniging

Zwerfafval en dumpingen hebben veel invloed op de beleving van de buurt en de stad door de bewoners, bezoekers en bedrijven. Bovendien trekt vuil, nog meer vuil aan en werkt het verloedering in de hand. We geven een vervolg aan het project ‘Afval dump je niet’. Op meer hot spots in de stad maken we mensen bewust van de gevolgen van het dumpen van afval en beboeten we daders als dat niet voldoende is. We richten ons steeds meer op projecten waarbij bewoners uit de buurt zelf initiatief nemen om de zwerfvuilproblematiek op een ludieke manier samen op te pakken. Voorbeelden zijn het project Foetsie rond het Fenikshof, Actie Schoon Goffertpark en Actie Schone Waal. We willen deze acties zoveel mogelijk ondersteunen door het beschikbaar stellen van materialen en meedenken met creatieve oplossingen. We zetten extra in op de problematiek bij de waalstrandjes om bewustwording van de gevolgen van het zwerfafval te vergroten bij de strandgangers.
Daarnaast gaan we door met Wijkhelden-teams, de voormalige buurtrangers. De stimulering en ondersteuning ligt nu volledig in handen van Dar. De participatiekaart is tevens uitgebreid met alle wijkheldenteams zodat bewoners kunnen zien of in hun buurt al een team actief is.

We voeren het afvalbeleidsplan “Creatief met afval” uit. Doel is om het hergebruik van het huishoudelijk afval te verhogen van 63% nu naar 70% in uiterlijk 2022 om van afval steeds meer een grondstof te maken. Dit percentage is exclusief de herbruikbare afvalstoffen die er nog met nascheiding worden uitgehaald. Met nascheiding komt het percentage op 67 in 2014. Voor de grote steden scoren Nijmegen en Maastricht het hoogst als het om hergebruik van huishoudelijk afval gaat.
Vanaf 2015 kunnen bewoners nu ook blik en drankkartons op een gemakkelijke manier gratis scheiden.  In 2016 gaan we textiel op een andere manier verwerken om de herbruikbaarheid te verbeteren. Zo zijn we continu op zoek naar manieren om van afval een grondstof te maken en ook om met afval energie op te wekken zoals Biogas. Hier zullen we ons de komende jaren op blijven richten.  

Dar is de regionale uitvoeringsorganisatie op het gebied van afval. Voor Nijmegen verzorgt Dar het inzamelen en verwijderen van huishoudelijk afval, het reinigen van de openbare ruimte en de gladheidsbeheersing. Dit leggen we jaarlijks vast in de DienstVerleningsOvereenkomst (DVO). Deze DVO is de afgelopen jaren uitgebreid met het integraal onderhoud van groen en grijs in de wijken. Onze intentie is om dit steeds verder uit te breiden naar meerdere stadsdelen en naar meer beheeronderdelen zoals speelvoorzieningen.

Een hele en veilige openbare ruimte: Beheer en onderhoud van de openbare ruimte waaronder wegen, openbaar groen en openbare verlichting

Wij beheren en onderhouden de wegen, civiele kunstwerken, de openbare verlichting, de verkeersregelinstallaties, de verkeersvoorzieningen en het openbaar groen waarbij duurzaam beheer voorop staat. We passen herinrichtingen en reconstructies toe op wegen waar dat nodig is. In januari 2016 komt hier voor ons een nieuw gebied bij om te beheren door de voltooiing van het project Ruimte voor de Waal.
Een uitvoeringsprogramma openbare ruimte stellen we jaarlijks op om onze werkzaamheden gemeentebreed af te stemmen. In 2016 gaan we dit uitvoeringsprogramma ook digitaal beschikbaar stellen voor onze bewoners zodat zij in één oogopslag kunnen zien welke werkzaamheden in hun buurt gepland staan. In de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen staat een overzicht van de hoofdasfaltwegen die we in 2016 gaan aanpakken.

Wij houden toezicht op de openbare ruimte en handhaven een schone, hele en veilige openbare ruimte.

We voeren de beleidsnota "Zicht op Nijmeegs licht" uit waarbij wij oude armaturen geleidelijk aan vervangen door armaturen met LED-lampen om een bijdrage te leveren aan een energieneutrale stad in 2045. En we zijn in 2015 gestart met een structurele vervanging per gebied van het oude kabelnet, sterk verouderde armaturen en bijbehorende masten. Daarnaast voeren we het lichtplan uit. Dit lichtplan is een plan om met name de binnenstad aantrekkelijker te maken door het aanlichten van oude en bijzondere gebouwen, kunstobjecten en monumenten zoals de verdere aanlichting van de Waag en de wand van het Poortgebouw aan de grote Markt in 2016. Duurzaamheid is hier eveneens een belangrijk criterium.  

Beschermen van een gezonde leefomgeving: Integraal waterbeheer

Integraal waterbeheer is in hoofdzaak gericht op de drie gemeentelijke watertaken: het inzamelen en transporteren van afvalwater, het inzamelen en verwerken van afstromend regenwater en het nemen van maatregelen tegen structurele grondwateroverlast. De hoofddoelen voor deze drie watertaken zijn het beschermen van de (volks)gezondheid, het beschermen van het milieu en het bijdragen aan een leefbare woonomgeving. We onderhouden hiervoor het rioolstelsel planmatig.
De indicator minimaal gelijkblijvende restlevensduur is opgenomen in het programma Duurzaamheid.

Indicatoren

Indicatoren Realisatie 2014 Doel 2015 2016 2017 2018 2019
Algemeen
- Waarderingsscore voor de openbare ruimte door de burgers 6,8 6,9 6,9 6,9 7 7
- Waarderingsscore voor de openbare ruimte door de ondernemers 6,9 6,9 6,9 6,9 7 7
- Uitgevoerde acties wijkbeheerplannen 91% 90% 90% 90% 90% 90%
- Tijdig afgehandelde meldingen B&H 79% 80% 80% 80% 80% 80%
- Aantal participatieprojecten op participatiekaart 163 230 250 260 280 290
- % hergebruik huishoudelijk afval 63% 63% 64% 65% 67% 68%

Wat gaan we anders doen

bedragen * € 1.000,-

 2016

 2017

 2018

 2019

Ontwikkeling algemene middelen

A3. Areaaluitbreiding Openbare Ruimte

-64

-64

-64

-64

Bestaand beleid

B34. Stopzetten vergoedingsmaatregelen PV bonnen

-236

Hiermee wordt uitwerking gegeven aan de beleidsvoornemens die voortkomen uit de Zomernota 2015.

areaaluitbreiding Openbare Ruimte
Ten opzichte van de vorige begroting gaan we uit van een iets hogere woningproductie. Eerder hebben we afspraken gemaakt over het ophogen van budgetten als gevolg van de aantallen. Voor beheer en onderhoud van de areaaluitbreiding voegen we € 64.000 aan het programma Openbare Ruimte toe.

stopzetten vergoedingsmaatregelen PV bonnen
De Gemeente ontving tot 2015 een tegemoetkoming van het Rijk per uitgeschreven bekeuring voor delicten in de openbare ruimte. Het Rijk heeft deze vergoedingsmaatregel met ingang van 1-1-2015 stop gezet.
Dit betekent dat de geraamde baten van € 235.000 vanaf 2015 niet gerealiseerd zullen worden. In 2016 voeren we een discussie over de toekomst van het bureau Toezicht en handhaving. In afwachting van een structurele oplossing is er voor 2016 eenmalig geld beschikbaar gesteld.

Wat kost het

Openbare ruimte Rekening Begroot
Bedragen * 1.000.000 2014 2015 2016 2017 2018 2019

Financiële lasten per product

Integraal beheer openbare ruimte 15,0 13,6 13,9 13,9 13,8 13,9
Integraal Waterbeheer 12,8 13,6 13,7 13,8 14,0 14,2
Inzameling huishoudelijke afval 10,5 10,9 10,8 10,7 10,7 10,7
Onderhoud wegen en kunstwerken 11,6 12,9 12,5 12,6 12,6 12,6
Straatreiniging 9,7 9,8 9,9 9,9 9,9 9,9
Toezicht openbare ruimte 3,4 3,2 3,0 3,0 3,0 3,0
Totaal lasten programma 62,9 64,1 63,9 63,8 64,0 64,2

Financiële baten per product

Integraal beheer openbare ruimte 1,4 0,4 0,1 0,1 0,1 0,1
Integraal Waterbeheer 12,5 13,6 13,7 13,8 14,0 14,2
Inzameling huishoudelijke afval 11,3 10,2 7,8 5,4 5,4 5,4
Onderhoud wegen en kunstwerken 0,4 2,1 1,8 1,8 1,8 1,8
Straatreiniging 1,3 2,4 2,4 2,5 2,5 2,5
Toezicht openbare ruimte 0,1 0,0 0,0 0,2 0,2 0,2
Totaal baten programma 27,1 28,7 25,7 23,7 23,9 24,1
Totaal programma -35,8 -35,4 -38,2 -40,1 -40,1 -40,1

Financiële toelichting

De gemeente besteedt in 2016 in totaal € 38 miljoen netto aan het beheer en onderhoud van de openbare ruimte, het waterbeheer, het houden van toezicht op het gebruik van die openbare ruimte en de inzameling van het huishoudelijk afval.
Aan de lastenkant zien we in 2016 t.o.v. 2015 een daling van € 2 ton die veroorzaakt wordt door de afschaffing van de kwijtschelding afvalstoffenheffing en door stijging in verband met indexering, areaaluitbreiding en door de aanpassingen in het Gemeentelijk Riolerings Plan (GRP). Meerjarig wordt de stijging verklaard door de aanpassingen in het Gemeentelijk Riolerings Plan (GRP).
Aan de batenkant zien we in 2016 en 2017 een forse daling. Deze wordt voornamelijk veroorzaakt door de verwerking van bezuinigingstaakstellingen, de aanpassingen in het GRP en het afschaffen van de afvalstoffenheffing.